จด VAT เมื่อไหร่? รายได้ถึง 1.8 ล้านแล้วต้องทำอะไรบ้าง

คำถามที่เราได้รับบ่อยที่สุดจากเจ้าของกิจการที่ธุรกิจเริ่มโตคือ "ต้องจด VAT หรือยัง" หลายคนรู้ว่ามีเกณฑ์ 1.8 ล้าน แต่ไม่แน่ใจว่านับยังไง นับตอนไหน และถ้าเลยเกณฑ์ไปแล้วโดยไม่รู้ตัวจะเกิดอะไรขึ้น บทความนี้ตอบทุกข้อในภาษาที่ไม่ต้องเปิดประมวลรัษฎากรตาม

เกณฑ์บังคับจด VAT คืออะไร

กิจการที่ขายสินค้าหรือให้บริการที่อยู่ในข่ายต้องเสีย VAT และมีรายรับเกิน 1,800,000 บาทต่อปี ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มภายใน 30 วันนับจากวันที่รายรับเกินเกณฑ์ ไม่ใช่นับจากสิ้นปี และไม่ใช่นับจากวันที่นึกได้

• นับจากรายรับ ไม่ใช่กำไร — ขายได้ 2 ล้าน กำไร 1 แสน ก็เข้าเกณฑ์
• นับสะสมในรอบปี — บุคคลธรรมดานับปีปฏิทิน นิติบุคคลนับรอบบัญชี
• นับเฉพาะรายรับที่อยู่ในข่าย VAT — รายได้จากกิจการที่ได้รับยกเว้น (เช่น ค่าเช่าอสังหาริมทรัพย์) ไม่ต้องนำมารวม
• นับทุกช่องทาง — หน้าร้าน ออนไลน์ เงินสด โอน รวมกันทั้งหมด

กิจการแบบไหนไม่ต้องจด แม้รายได้เกิน

กฎหมายยกเว้น VAT ให้กิจการบางประเภท ถ้าคุณอยู่ในกลุ่มนี้ทั้งหมด รายได้เท่าไหร่ก็ไม่ต้องจด (แต่ก็เคลมภาษีซื้อไม่ได้เช่นกัน)

• ขายพืชผลทางการเกษตร สัตว์ ที่ยังไม่แปรรูป
• ให้เช่าอสังหาริมทรัพย์ (บ้าน อาคาร ที่ดิน)
• บริการการศึกษา บริการรักษาพยาบาลของสถานพยาบาล
• บริการขนส่งในประเทศ (ยกเว้นทางอากาศ)
• วิชาชีพอิสระ เช่น แพทย์ ทนายความ ผู้สอบบัญชี ที่ประกอบวิชาชีพเอง
• ขายหนังสือพิมพ์ นิตยสาร ตำราเรียน

ธุรกิจที่มีทั้งส่วนยกเว้นและไม่ยกเว้น เช่น ให้เช่าอาคารพร้อมบริการทำความสะอาด ต้องแยกรายได้ให้ชัด และนับเฉพาะส่วนที่อยู่ในข่ายเทียบกับเกณฑ์ 1.8 ล้าน

ไม่จดทั้งที่ต้องจด เกิดอะไรขึ้น

นี่คือส่วนที่เจ็บที่สุด เพราะสรรพากรมองว่าตั้งแต่วันที่คุณต้องจด คุณมีหน้าที่นำส่ง VAT 7% ของยอดขายทุกบาท ทั้งที่คุณไม่ได้เก็บจากลูกค้าเลย

ตัวอย่างง่ายๆ ร้านค้าออนไลน์ยอดขาย 3 ล้านบาทต่อปี พลาดจด VAT ไป 1 ปี ภาษีที่ต้องนำส่งย้อนหลังคือ 210,000 บาท ยังไม่รวมเบี้ยปรับที่อาจสูงถึง 2 เท่า และเงินเพิ่มอีก 18% ต่อปี — ตัวเลขรวมอาจเกินกำไรทั้งปีของร้าน

จดก่อนถึงเกณฑ์ดีไหม

กฎหมายอนุญาตให้จด VAT โดยสมัครใจได้แม้รายได้ยังไม่ถึง 1.8 ล้าน คำตอบว่าควรจดหรือไม่ขึ้นอยู่กับว่าลูกค้าของคุณเป็นใคร

หลังจด VAT ชีวิตเปลี่ยนไปอย่างไร

1. ออกใบกำกับภาษีทุกครั้งที่ขาย — ต้องมีรายการครบตามกฎหมาย (ชื่อ ที่อยู่ เลขผู้เสียภาษี 13 หลัก เลขที่ วันที่ รายการ ยอด VAT แยกชัด)
2. ยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือน ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป (ยื่นออนไลน์ได้ถึงวันที่ 23) แม้เดือนนั้นไม่มียอดขายก็ต้องยื่นแบบเปล่า
3. จัดทำรายงานภาษีซื้อ–ภาษีขาย ทุกเดือน และรายงานสินค้าและวัตถุดิบถ้าเป็นกิจการขายสินค้า
4. เก็บใบกำกับภาษีตัวจริงไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปี สรรพากรตรวจย้อนหลังได้ และภาษีซื้อที่ไม่มีต้นฉบับจะถูกตัดออก
5. เช็กคู่ค้าก่อนรับใบกำกับภาษี — ถ้าผู้ขายไม่ได้จด VAT จริง ใบกำกับภาษีนั้นเป็นใบปลอม เคลมไม่ได้และมีโทษ

เอกสารที่ใช้จด VAT

• แบบ ภ.พ.01 (ยื่นออนไลน์ผ่านระบบของกรมสรรพากรได้)
• หนังสือรับรองบริษัท (ไม่เกิน 6 เดือน) และสำเนาบัตรประชาชนกรรมการ
• สัญญาเช่าสถานประกอบการ หรือหนังสือยินยอมให้ใช้สถานที่ พร้อมสำเนาทะเบียนบ้านของสถานที่นั้น
• แผนที่ตั้งและรูปถ่ายสถานประกอบการที่เห็นป้ายชื่อกิจการชัดเจน
• หนังสือมอบอำนาจ กรณีให้สำนักงานบัญชีดำเนินการแทน

จุดที่มักถูกตีกลับคือรูปถ่ายไม่มีป้ายชื่อ และที่อยู่ในสัญญาเช่าไม่ตรงกับทะเบียนบ้าน ถ้าเตรียมครบ การจดใช้เวลาไม่กี่วันทำการ และมีผลตั้งแต่วันที่ยื่นคำขอ

สรุป

ให้ดูยอดขายสะสมทุกเดือน ไม่ใช่ทุกปี เมื่อยอดใกล้ 1.5 ล้านให้เริ่มเตรียมเอกสาร และตัดสินใจเรื่องราคาขายล่วงหน้าว่าจะบวก 7% หรือรับภาระเอง ถ้าลูกค้าเป็นบริษัท การจดเร็วมีแต่ได้ ถ้าลูกค้าเป็นผู้บริโภคทั่วไป ให้วางแผนราคาให้ดีก่อนถึงเกณฑ์